بیماری سیاه زخم یک بیماری عفونی حاداست که توسط باسیلوس آنتراسیس ایجاد می گردد. شیوع این بیماری در عموم حیوانات وحشی و اهلی مانند گاو، گوسفند، بز، شتر و گوشتخواران اتفاق می افتد. بیماری می تواند به انسانهایی که با حیوانات آلوده و یا بافت آلوده حیوانی سروکار دارند، سرایت کند. میکروب این بیماری می تواند به عنوان سلاح بیولوژیک مورد بهره گیری قرار گیرد و تولید آن نسبتاً آسان می باشد ، لذا در حال حاضر از اهمیت خاصی برخوردار شده می باشد . پخش گسترده پاکتهای حاوی عامل این بیماری در آمریکا نگرانی هایی را در کل دنیا به وجود آورده می باشد . گفتنی می باشد بیماری سیاه زخم عموماً در مناطق کشاورزی و در بین حیوانات شیوع می یابد. بشر نیز در تماس با حیوان آلوده و یا محصولات به دست آمده از حیوان آلوده ، به بیماری مبتلا می گردد. کارگرانی که با حیوان مرده و یا محصولات به دست آمده از حیوان مبتلا سروکار دارند، احتمال ابتلا به سیاه زخم برای آنها زیاد می باشد این گونه آلودگی به سیاه زخم صنعتی معروف می باشد . انتقال بیماری سیاه زخم به سه شکل پوستی ، تنفسی و گوارشی می باشد .

نکته مهم : برای بهره گیری از متن کامل پژوهش یا مقاله می توانید فایل ارجینال آن را از پایین صفحه دانلود کنید. سایت ما حاوی تعداد بسیار زیادی مقاله و پژوهش دانشگاهی در رشته های مختلف می باشد که می توانید آن ها را به رایگان دانلود کنید

اسپور این باکتری قادر می باشد سالها در خاک باقی مانده و حیوانات را از این طریق آلوده کند. بشر در تماس با این حیوانات آلوده شده و بیمار می گردد. همچنین از طریق خوردن گوشتهای آلوده نیز به فرم گوارشی بیماری مبتلا می گردد. چنانچه اسپور این بیماری از طریق هوا وارد مجاری تنفسی گردد، فرم تنفسی سیاه زخم ایجاد می گردد. علائم بیماری بستگی به نحوه تماس بشر با عامل بیماری دارد، اما معمولاً این علائم در طی مدت 7 روز ظاهر می گردد: در شکل پوستی که شایعترین (در حدود 95 درصد) نوع می باشد عفونت سیاه زخم زمانی اتفاق می افتد که عامل بیماری که معمولاً در پشم ، چرم و موی حیوان (مخصوصاً بز) آلوده هست، از طریق زخم و یا بریدگی پوستی وارد بدن گردد. شروع عفونت های سیاه زخم شبیه گزش حشرات بوده که با خارش و برآمدگی پوست همراه می باشد . اما طی یک تا دو روز به جراحات تاول گونه و سپس به زخم بدون درد با قطری در حدود 1 تا 3 سانتیمتر و با مشخصه نکروز سیاه رنگ در مرکز زخم تبدیل می گردد. غدد لنفاوی در نزدیک زخم ممکن می باشد متورم گردند. مرگ و میر پوستی ، در صورت عدم درمان ، حدود 20 درصد می باشد . چنانچه درمان با آنتی بیوتیک مناسب انجام گردد، مرگ و میر به ندرت اتفاق می افتد. شکل تنفسی با ورود اسپور باکتری از طریق مجاری تنفسی ایجاد می گردد. ورود اسپور می تواند اتفاقی (محیط های آلوده ) و یا عمدی باشد. شروع علائم معمولاً شبیه به یک سرماخوردگی می باشد . پس از چند روز علائم پیشرفت کرده و مشکل تنفسی ایجاد شده و در فرد شوک ایجاد می گردد. فرم تنفسی معمولاً منجر به مرگ می گردد. فرم گوارشی : ممکن می باشد پس از مصرف گوشت آلوده به عامل سیاه زخم اتفاق بیفتد و علائم آن التهاب حاد دستگاه گوارش می باشد . علائم اولیه شامل تهوع ، کاهش اشتها، استفراغ ، تب و به دنبال آن دردهای ناحیه شکمی می باشد . استفراغ همراه با خون بوده و اسهال شدید در فرد بیمار نظاره می گردد. در فرم گوارشی میزان مرگ و میر ممکن می باشد بین 25 تا 60 درصد موارد را تشکیل دهد. یکی از راههای پیشگیری ، بهره گیری از واکسن می باشد که در ایران تنها برای دامها بهره گیری می گردد. خاطر نشان می گردد واکسن نوع حیوانی نباید برای بشر مورد بهره گیری قرار گیرد. در حال حاضر کشور آمریکا به علت شیوع این بیماری از واکسن انسانی علیه آن بهره گیری می کند. در صورتی که لباس و وسایل به عامل سیاه زخم آلوده گردد، بایستی آنها را سوزاند. سطوح آلوده را می توان با بهره گیری از فرمالدئید 10 درصد در آب و محلول کلروپراکسید هیدروژن 3 درصد ضدعفونی نمود. در صورت آلودگی موها و بدن ، آنها را بایستی با شامپو و مواد شوینده کاملاً شستشو داد. برای درمان سیاه زخم پنی سیلین ، تتراسیکلین و فلوروکونیلون (سیپرو) تجویز می گردد که بایستی حداقل 24 ساعت قبل از شروع سپتی سمی داده گردد. درمان آنتی بیوتیکی می تواند در کاهش ضایعات فرم پوستی بیماری سیاه زخم مؤثر باشد. در سیاه زخم تنفسی پس از ظهور علائم بیماری ، درمان تقریباً بی نتیجه می باشد . تحقیقات انجام شده نشان می دهد، درمان میمون هایی که بلافاصله یک روز پس از تماس با اسپور این باکتری آنتی بیوتیک دریافت کرده اند، موفقیت آمیز بوده می باشد

شما می توانید مطالب مشابه این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید                     

باکتری باسیلوس آنتراسیس عامل بیماری سیاه زخم می باشد. نامهای دیگر این بیماری در زبان انگلیسی آنتراکس (Anthrax) و به فرانسوی شاربن می باشد.
نام آنتراکس از کلمه یونانی (anthrakis) به معنی ذغال گرفته شده که بدلیل زخم سیاه رنگی هست که در این بیماری به وجودمی‌ آید. از بیماریهای مشترک بشر و تعداد زیادی از حیوانات می باشد که البته در حیوانات شایعتر و در بشر کمتر هست.

شکل و خصوصیات باکتری:
باکتری میله‌ای شکل و غیرمتحرک و دارای کپسول بوده و هوازی ـ بی‌هوازی اختیاری می باشد از خصوصیات مهم این جنس یعنی باسیلوس‌ها و این باکتری، تولید هاگ یا اسپور (Spore) می باشد به همین دلیل، مقاومت محیطی زیادی دارند و اکثرا در آب هوا و بخصوص خاک حضور دارند.

مقاومت باکتری:
فرم رویشی و جوانه‌زده‌ی باکتری، مقاومتی همانند مقاومت سایر باکتری‌های بدون هاگ دارد یعنی حساس می باشد و در گرمای 60 درجه و مواد ضدعفونی کننده‌ی عادی، بزودی از بین می‌رود اما هاگ یا اسپور آن سالها در شرایط عادی باقی می‌ماند و پس از این مدت اگر در شرایط مناسب قرار گیرد به فرم رویشی تبدیل می گردد. گزارش های مختلفی از دوام هاگ این باکتری هست بطوریکه بقای آن را در طبیعت تا 60 سال گزارش کرده‌اند. عواملی که باعث هاگ‌گذاری، تبدیل هاگ به فرم رویشی و تبدیل فرم رویشی به هاگ می گردد، موجب بقای باکتری می باشد که در این مورد می توان به وجود زمین‌های قلیائی و حاوی آهک و مقداری ازت در اثر نباتات گندیده (که این مناطق به مناطق گرمخانه‌ای موسوم هستند) و همچنین فصول بارانی و خشکسالیهای پی در پی و گرمای بیش از 15 درجه تصریح نمود که تناوب تبدیل هاگ به فرم رویشی و بالعکس را تامین می کند (این تبدیلات بطور استثناء در هاگ این باکتری هست یعنی با مساعد شدن شرایط به فرم رویشی تبدیل می گردد و با نامساعد شدن شرایط، مجددا به شکل هاگ برمی‌گردد). اسپور باکتری در دمای 120 درجه سانتیگراد در تحت فشار در اتوکلاو به مدت 15 دقیقه از بین می‌رود. عوامل دیگری که در از بین بردن هاگ این باکتری موثر می باشد: گرمای خشک 140 درجه به مدت بیش از 3 ساعت، محلول 10% فرمالین در دمای 40 درجه به مدت 15 دقیقه( اما در دمای کمتر مدت زمان بیشتری مورد نیاز می باشد)، محلول 5% سود سوزآور. اما نور آفتاب و گندیدن لاشه بر هاگ باکتری اثر کمی دارد.

حساسیت:

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را در شماره بندی انتهای صفحه بخوانید              

در دام ها در شرایط طبیعی، تمام علفخواران نسبت به این بیماری حساسیت زیادی دارند. نشخوارکنندگان بویژه گوسفند، گاو و بز بسیار حساس می‌باشند و در صورت ابتلا بیماری بیشتر به شکل فوق حاد بوده و تلف می شوند. حساسیت دام‌های تک‌سمی نیز زیاد می باشد اما از نظر حساسیت بعد از نشخوارکنندگان قرار دارند. گوشتخواران حساسیت کمی دارند و بطور استثناء ممکن می باشد مبتلا شوند. پرندگان به این بیماری مقاومت دارند به استثنای شترمرغ که حساس می باشد. نژاد در حساسیت دام‌ها موثر می باشد بطوریکه گوسفندان آفریقا نسبت به سایر نژادها مقاومت بیشتری به شاربن دارند همچنین حیوانات مسن بدلیل ایمنی اکتسابی و تدریجی بیش از حیوانات جوان مقاومت دارند.
بشر به بیماری شاربن حساس بوده و با تماس با حیوانات مبتلا و یا فراورده‌های آلوده به این بیماری مبتلا می گردد.

راه انتقال و انتشار باکتری و بیماری:
بیماری شاربن در بشر در نتیجه تماس مستقیم با حیوانات بیمار و یا فرآورده‌های حیوانات مثل پوست، مو و پشم ایجاد می گردد پس دامپزشکان، دامداران، میکروب شناسان، کشاورزان، چوپانان، کارگران کشتارگاه‌ها و کارگرانی که در صنایع پوست و پشم کار می‌کنند بیشتر در معرض ابتلاء به این بیماری هستند.در حیوانات میکروب شاربن بطور مستقیم از حیوان آلوده به حیوان سالم منتقل نمی‌گردد بلکه میکروب در بافت‌های حیوانات مبتلا وجود داشته و کمی قبل از مرگ از راه ترشحات مختلف به خارج دفع می گردد. همچنین اگر لاشه حیوانات تلف شده کالبدگشایی گردد و یا در دسترس پرندگان و یا حیوانات شکاری قرار گیرد، ممکن می باشد بطور وسیع و خطرناکی میکروب را در خاک پراکنده کند. پس انتشار میکروب در یک منطقه ممکن می باشد بوسیله‌ی جریان آب، حشرات، سگ‌ها و سایر گوشتخواران، پرندگان وحشی و یا مدفوع دام‌های مبتلا تامین گردد. ورود عفونت به یک منطقه غیرآلوده همواره بوسیله مواد آلوده حیوانی مانند پودر استخوان، کود، پوست، روده، پشم و مواد کنسانتره و یا علوفه آلوده صورت می‌گیرد.

میکروب شاربن در بشر و حیوان ممکن می باشد از راه خراش‌های پوستی، راه گوارشی و یا از طریق تنفس ایجاد آلودگی نماید. گرچه در بیشتر مواقع طرز ایجاد آلودگی به درستی معلوم نیست اما غالبا تصور می‌‌گردد که دام‌ها در نتیجه خوردن غذاها و یا آب‌های آلوده مبتلا می شوند و در بشر میکروب بیشتر از راه خراش‌های پوستی وارد بدن می گردد اما ندرتا ممکن می باشد از راه مخاط دستگاه تنفس و یا گوارش افراد را مبتلا کند. پس بسته به راه ورود میکروب سه نوع شاربن ایجاد می گردد: شاربن پوستی، شاربن تنفسی و شاربن گوارشی.

بیماری‌زایی:
باسیلوس آنتراسیس از طریق تولید سم یا زهرابه به میزبان حمله می کند. بطور دقیقتر، بیماریزایی باسیلوس آنتراسیس به دو عامل مربوط می باشد: کپسول و زهرابه. به این ترتیب که کپسول، باکتری را در برابر بیگانه خوارها و فاگوسیت‌ها و سایر عوامل دفاع غیرآختصاصی بدن محافظت می کند و زهرابه یا توکسین که از سه جزء مهم پروتئینی تشکیل شده می باشد.

سیاه زخم جلدی در پوست بشر

سیاه‌زخم پوستی:
معمولا در مناطقی از پوست دست و بازو که بیشتر در معرض تماس با آلودگی هستند روی می‌دهد (پوست صورت و گردن هم با شیوع کمتری گرفتار می شوند).

علائم:

ضایعه معمولا با ایجاد جوش بی‌درد در محل ورود میکروب آغاز می گردد که به سرعت گسترش می‌یابد و به قرحه‌ای که اطراف آن را طاول‌های کوچک احاطه کرده‌اند منجر می گردد و به نکروز قرمز تیره و سیاه رنگی تبدیل می گردد (در مرکز زخم یک اثر و جاماندگی از زخم سیاه رنگ به وجودمی‌آید). این ضایعه قطر 1 تا 3 سانتیمتری داشته و به آن پوسچول بدخیم (malignant pustule) می‌گویند. در اثر زهرابه میکروب خیز و ادم وسیع، بزرگ شدن عقده‌های لنفاوی (لنفادنوپاتی)، تب، بی‌حالی و نیز سر درد هم ممکن می باشد دیده گردد. بیماری در اکثر موارد خودبخود محدود شده و بهبودی حاصل می‌‌گردد ‌اما موارد درمان نشده می‌تواند به باکتریمی Bacteremia یا وجود باکتری در گردش خون، مننژیت و مرگ منجر گردد و این تلفات در اینگونه افراد حدود 20% می باشد. این بیماری در مناطق استوایی شایع‌تر می باشد.

یک مقطع از ریه مبتلا به شاربن تنفسی

سیاه‌زخم تنفسی یا ریوی:
در بشر که بیماری پشم ریسان هم خوانده می گردد در اثر استنشاق اسپورها ایجاد می گردد که در آغاز آثاری شبیه به سرماخوردگی دارد اما بزودی به بیماری شدید ریوی و پنومونی تهدید کننده تبدیل می گردد. میزان تلفات در این شکل بیماری حتی افرادیکه تحت درمان دقیق قرار می‌گیرند زیاد می باشد زیرا زمانی به بیماری مظنون می شوند که جراحات قابل ترمیم نیست.


دیدگاهتان را بنویسید